Dysgu am Hanes Cymru drwy Ddihangfan Rhithiol ac Adnoddau Digidol Rhyngweithiol

20.05.2026

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru wedi lansio dull cwbwl arloesol o ddysgu am hanes Cymru drwy ddihangfan rhithiol (virtual escape room) ac adnoddau digidol rhyngweithiol newydd sbon i gyfrannu at nod y Llyfrgell i gefnogi pob ysgol.

Mae’r adnoddau newydd, sydd ar gael i bawb ar wefan y Llyfrgell, yn edrych ar hanes boddi Cwm Tryweryn. Wedi’u creu i alinio gyda’r Cwricwlwm i Gymru, maent yn cynnig ffordd ddynamig o gyflwyno gwybodaeth hanesyddol wrth ddatblygu sgiliau iaith.

Meddai Owain Dafydd, Rheolwr Addysg a Sgiliau Llyfrgell Genedlaethol Cymru: 
“A hithau’n Blwyddyn Darllen Genedlaethol 2026 mae’n teimlo’n amserol iawn i ryddhau’r adnoddau newydd yma sydd am gefnogi datblygu sgiliau iaith a llythrennedd, yn ogystal â rhannu hanes un o ddigwyddiadau mwyaf arwyddocaol y 1960au yng Nghymru. Mae’n dangos i’r dim sut mae casgliadau’r Llyfrgell yn gallu cael eu defnyddio i ddysgu mewn ffordd greadigol ac yn cyfrannu at gyflawni nodau Strategaeth Ymgysylltu'r Llyfrgell - Dy Lyfrgell Di - i ymgysylltu â phob ysgol yng Nghymru.”

Ceir un adnodd ar gyfer oedran 7-11, sy’n cynnig cipolwg tu ôl i’r llen o’r Llyfrgell a chasgliadau perthnasol ar ffurf cwis. Tra bod yr ail, ar gyfer oedran 13-15, yn cynnig profiad dihangfan rhithiol, lle mae gofyn i ddisgyblion ateb cyfres o gliwiau.  

Wedi ariannu gan Adnodd, cafodd y dihangfan rhithiol ei ddatblygu ar y cyd gyda chriw Jengyd, sy’n arbenigo mewn creu dihangfeydd ac yn cynnwys athrawon uwchradd ar eu tîm - cyfuniad allweddol i gynhyrchu adnodd addysgiadol sy’n difyrru.

Mae nifer o eitemau perthnasol o gasgliadau’r Llyfrgell - o ffotograffau a gweithiau celf i ddogfennau ac adroddiadau papurau newydd - yn rhan o’r adnoddau yn ogystal â gwaith creadigol gan Caryl Lewis a Samantha Wynne-Rhydderch.  

Meddai Samantha Wynne-Rhydderch:  
“Rwy’n falch iawn bod fy ngherdd, sy’n archwilio’r profiad o fod yn ddigartref yn cael ei defnyddio. Fyddwn i byth wedi breuddwydio hyn 20 mlynedd yn ôl pan ysgrifennais 71,200 Megalitrau am y rhan fythgofiadwy hon o'n hanes. Rwy’n ddiolchgar iawn i’r Llyfrgell Genedlaethol am eu hamser a’u hegni i wireddu hyn.”

Mae adborth positif dysgwyr ac athrawon yn tystio y bydd ysgolion ar draws Cymru yn gweld y  dihangfan rhithiol a’r adnoddau digidol rhyngweithiol newydd yn ddefnyddiol tu hwnt.

Yn ôl Adam Lewis, Athro Ysgol Plascrug: 
“O safbwynt athro, mae’r adnodd yn ehangu ac yn cyfoethogi dysgu’r plant, gan ddod â’r pynciau’n fyw iddyn nhw. Mae’n cynnig mynediad gwerthfawr i ysgolion, gan ddod â chasgliadau’r Llyfrgell yn uniongyrchol i bob ysgol."

** This press release is also available in English **

--DIWEDD--
Ymholiadau'r Wasg
Nia Wyn Dafydd, Rheolwr Marchnata a Hyrwyddo
nia.dafydd@llyfrgell.cymru / 01970 632871

NODIADAU YCHWANEGOL I OLYGYDDION

Gwasanaeth Addysg, Llyfrgell Genedlaethol Cymru
Sefydlwyd Gwasanaeth Addysg LLGC yn 2002. Ei brif waith yw:

• Cyflwyno rhaglen o weithgareddau a darpariaethau addysgol sy’n alinio gyda gofynion Cwricwlwm i Gymru.
• Cynyddu ymwybyddiaeth plant a phobl ifanc o hanes, diwylliant a threftadaeth Cymru.
• Hwyluso mynediad at wybodaeth i’r rhai mewn addysg ac addysgwyr, a’u cynorthwyo i gael y gorau o’r casgliadau drwy ddehongli gwybodaeth sydd yn y casgliad cenedlaethol.
• Cynyddu presenoldeb y Llyfrgell, ac ymwybyddiaeth o’r sefydliad a’r gwaith mae’n gwneud, ar draws Cymru.
• Cynorthwyo LlGC i gyflawni’r blaenoriaethau strategol Cysylltu Cymru a'r Byd, Cynllun Strategol y Llyfrgell ar gyfer 2025-2030.
• Cynhyrchu adnoddau dysgu digidol o safon uchel i’w cyhoeddi ar Hwb, platform dysgu cenedlaethol digidol Cymru.
• Ers 2007 mae gwasanaeth Addysg LlGC wedi bod yn cyflwyno casgliadau’r Llyfrgell mewn ardaloedd ar draws Cymru fel rhan o’i rhaglen estyn allan. Caiff y prosiectau hyn eu cynllunio a’u cyflwyno mewn partneriaeth ag awdurdodau lleol, ysgolion a sefydliadau eraill, a’u teilwra i ateb anghenion y defnyddwyr, yn ogystal ag ateb gofynion Cwricwlwm i Gymru o ran profiadau a sgiliau.

Am Lyfrgell Genedlaethol Cymru

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Llyfrgell i Gymru a’r byd. Wedi ei lleoli yn Aberystwyth, mae’n gartref i stori Cymru.

Wedi ei hagor yn 1907, mae’r Llyfrgell yn ganolbwynt ymchwil i ddiwylliant a threftadaeth Cymru a’r gwledydd Celtaidd.

Pwrpas y Llyfrgell yw gwneud ein diwylliant a'n treftadaeth yn hygyrch i bawb allu dysgu, ymchwilio a mwynhau.

Rydym yn llyfrgell adnau cyfreithiol, sy'n golygu fod gennym hawl i gopi o bob cyhoeddiad print ym Mhrydain ac Iwerddon, ond mae ein casgliadau hefyd yn cynnwys y canlynol:

• 8,000,000 o lyfrau a chyfnodolion (gyda tua 4000 o eitemau Newydd yn cyrraedd bob wythnos drwy adnau cyfreithiol a derbynion)
• 7,000,000 troedfedd o ffilm
• 250,000 awr o fideo
• 150,000 awr o sain
• 40,000 llawysgrif
• 1,500,000 map
• 1,000,000 ffotograff
• 70,000 gwaith celf
• 1,900 metr ciwb o archifau
• Dros 2.5PB o ddaliadau archifol digidol anedig
• Dros 6,000,000 o wrthrychau wedi'u digido

Cewch wybodaeth bellach ynghyd â rhestr o adnoddau ar wefan y Llyfrgell.