Meddygaeth ac Iechyd yng Nghymru cyn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol

Casgliad

Mae’r Llyfrgell yn gartref i gasgliad sylweddol o adnoddau meddygol printiedig Cymraeg a Chymreig. Ceir dros 6,500 o eitemau gyda’r cynharaf yn dyddio o 1745. Yn eu plith ceir llyfrau ar foddion cynnar, meddyginiaethau llysieuol, adroddiadau swyddogion iechyd trefol a gwladol, ac adroddiadau ysbytai a chanolfannau iechyd meddwl. Ymysg y casgliad ceir argraffiadau cyntaf o gasgliadau llysieuol cynnar Nathaniel Williams’ Pharmacoepia, llyfrau cynnar ar feyddyginiaethau poblogaidd megis Pob Dyn yn Phisygwr Iddo ei Hun ac i'w Anifeiliaid Hefyd. Yn ogystal ceir llyfrau am Feddygon Myddfai a’r British Herbal neu Lysieulyfr Brytanaidd gan Nicholas Culpeper.

Mae'r casgliad hefyd yn cynnwys cyfres lawn o adroddiadau a chofnodion y Cymdeithas Goffa Genedlaethol Brenin Edward VII. Cymdeithas a sefydlwyd yng Nghymru yn 1911 i gynnig triniaeth rhad ac am ddim i'r diciâu.

Prosiect

Dechreuodd y prosiect ‘Meddygaeth ac Iechyd yng Nghymru cyn y Gwasanaeth Iechyd Gwladol’ ym mis Tachwedd 2018. Caiff ei ariannu gan  Ymddiriedolaeth Wellcome. Dros y flwyddyn nesaf byddwn yn catalogio’r casgliad ac yn digido eitemau a gyhoeddwyd cyn 1900.

Cewch fynediad i’r casgliad drwy gatalog y Llyfrgell. Ceir mynediad ehangach i’r copïau digidol ar wefan y Llyfrgell. Gobeithir y bydd gwella mynediad i’r casgliad yn hwyluso ymchwilwyr ym maes y dyniaethau meddygol yng Nghymru.

Trefnir gweithgareddau megis gweithdai, cynhadledd undydd a chyflwyniadau. Cysyllwch â ni am wybodaeth pellach neu ddilynwch ni ar Twitter @PrintaMwyLlGC .

Newyddion

Blog

Darllenwch blog diweddaraf y prosiect am yr ymgyrch i ddifa Twbercwlosis yng Nghymru dan arweiniad David Davies (1880 - 1944).

Gweithdy Meddygaeth ac Iechyd

Cynhaliwyd gweithdy cyntaf y prosiect ‘Hanes Meddygaeth yng Nghymru’ ar 21 Mawrth yn y Llyfrgell. Cafwyd prynhawn addysgiadol a difyr. Daeth haneswyr ac academyddion, cynrychiolwyr o brifysgolion yng Nghymru a chymdeithasau meddygol ynghyd i weld y casgliad, dysgu am waith y prosiect ac i drafod meysydd ymchwil cyfredol ym hanes meddygaeth.

Cyflwynwyd papurau gan Dr Diana Luft a Branwen Rhys, sesiynau byr ar y casgliad printiedig ac archifau meddygol gan Dr Douglas Jones a Lorena Troughton a chyflwyniad i brosesau digido arloesol y Llyfrgell gan Scott Waby. Dyma sleidiau ambell gyflwyniad a gafwyd yn y gweithdy.

Nodwch y Dyddiad

Bydd ail weithdy’r prosiect ar 18 Gorffennaf yn y Llyfrgell. Mae’r digwyddiad am ddim ond rhaid archebu lle ymlaen llaw. Cysylltwch â ni os hoffech fynychu’r digwyddiad hwn.

Cynhelir Cynhadledd undydd ar Hanes Meddygaeth ac Iechyd yng Nghymru ar 22 Tachwedd yn y Llyfrgell. Peidiwch colli eich cyfle cyntaf i weld y Casgliad Meddygol Printiedig ar-lein.

Cais am bapurau!

Os hoffech gynnig papur i’r digwyddiad hwn, cysylltwch â ni gydag amlinelliad o’r testun a’r maes ymchwil. Gofynnir am sgyrsiau 40 munud o hyd a phapurau cryno i weithdai byr oddeutu 20 munud. Dyddiad cau: 19 Gorffennaf.

 

Branwen Rhys
Ebost: branwen.rhys(at)llgc.org.uk
Ffôn: 01970 632996

Trydar: @PrintaMwyLLGC        #HanesMeddygCym