Berta Ruck

Roedd Amy Roberta (‘Berta’) Ruck (1878-1978) yn nofelydd rhamantaidd poblogaidd a thoreithiog. Ysgrifennodd nifer fawr o nofelau, storïau byrion, a straeon cyfres, yn ogystal â nifer o weithiau hunangofiannol. Cafodd hefyd yrfa gynharach fel arlunydd a darlunydd.

Roedd gan Berta Ruck gysylltiadau teuluol cryf gyda Sir Feirionnydd a thrigai yn Aberdyfi o 1939 hyd ei marwolaeth, yn gan-mlwydd oed, ym 1978. Roedd yn briod â’r nofelydd Oliver Onions (1873-1961).

Archif Berta Ruck

Ceir y grŵp mwyaf o lawysgrifau a phapurau Berta Ruck yn Llyfrgell Genedlaethol Cymru. Maent wedi eu catalogio ar ein Catalog (cliciwch ar 'coeden archifol' er mwyn gweld yr archif gyfan).

Mae'r archif yn cynnwys:

  • llawysgrifau llenyddol, 1950au-1970au
  • llyfrau nodiadau a dyddlyfrau, 1906-1973
  • gohebiaeth, c. 1890-1972
  • barddoniaeth, 1920au-1930au
  • lluniau, 1900-1920

 

Mae'r llawysgrifau llenyddol yn yr archif yn cynnwys yn bennaf ddraftiau o'i gweithiau hunangofiannol, gan gynnwys:

  • A Smile for the Past (1959)
  • An Asset to Wales (1970)
  • Ancestral Voices (1972)
  • drafftiau o hunangofiannau anghyoeddedig, 1970au

 

Yn aml, ceir drafftiau a nodiadau ar gyfer ei nofelau yn y llyfrau nodiadau. Fodd bynnag, mae'r rhain yn bennaf yn cynnwys dyddiaduron sydd yn disgrifio:

  • ei bywyd teuluol a'i gyrfa
  • ei theithiau a'i gwyliau yn Ewrop (yn fwyaf arbennig yn Awstria a Ffrainc) a'r Unol Daleithiau
  • sylwadau ar y ddau Ryfel Byd
  • hanesion am ei ffrindiau (er enghraifft E Nesbit)

 

Ceir hefyd nodiadau, er enghraifft ar:

  • ffatri awyrennau o’r Rhyfel Byd Cyntaf, 1914
  • bywyd beunyddiol nyrs, tua 1914
  • ffilmio yn y Tirol, 1933
  • achos llys Saunders Lewis, Lewis Valentine a D J Williams yn yr Old Bailey, 1937

 

Mae’r ohebiaeth (y mwyafrif wedi ei phastio y tu mewn i’r llyfrau nodiadau) yn cynnwys llythyrau oddi wrth ffrindiau a chydnabod megis:

  • Alec Waugh
  • Alys Meirion
  • Gwen Ffrangcon-Davies a Marda Vanne
  • Rudyard Kipling
  • J B Priestley
  • Emlyn Williams
  • Amy Johnson
  • Osbert Sitwell
  • Vicki Baum
  • Edgar Wallace
  • Rebecca West
  • Geoffrey de Havilland
  • Vita Sackville-West a Harold Nicolson
  • Bernard Darwin (ei chefnder)
  • Nancy Mitford
  • Barbara Cartland
  • Gwyn Jones
  • Glyn Jones

Mae ei gyrfa fel darlunydd yn cael ei gynrychioli gan frasluniau a darluniau, 1900-1920. Gwelir hefyd amryw frasluniau ymysg ei llythyrau a dyddlyfrau.

Deunyddiau eraill gan Ruck yn y Llyfrgell Genedlaethol

Mae yn y Llyfrgell Genedlaethol hefyd:

  • ddrafftiau eraill o’i hunangofiannau (llsgrau. NLW 20806-7)
  • dros 150 o lythyrau oddi wrth Ruck at yr awdur Cledwyn Hughes (LlGC, Cledwyn Hughes (Novelist) Manuscripts)
  • ffotograffau o Ruck a’i theulu (rhifau derbyn 0199900916-17)
  • gweithiau printiedig

Dolenni Allanol

Ceir eraill o lyfrau nodiadau Berta Ruck, 1928-1937, yn Llyfrgell Prifysgol Delaware

Ceir gwybodaeth fywgraffyddol ychwanegol yn yr Oxford Dictionary of National Biography

Oedd y dudalen yn ddefnyddiol?