Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar faes Eisteddfod yr Urdd

25.05.2017

Hedd Wyn fydd thema stondin Llyfrgell Genedlaethol Cymru ar faes Eisteddfod yr Urdd Pen-y-bont ar Ogwr, Taf ac Elái eleni.

Bydd cynnwys a gweithgareddau’r stondin yn coffáu bywyd y bardd o Drawsfynydd a chanmlwyddiant ei farwolaeth ar Orffennaf 31ain 1917.

Bydd cyfle gan ymwelwyr i stondin y Llyfrgell gael golwg ar:

  • Yr Arwr: copi o awdl fuddugol Hedd Wyn yn Eisteddfod Genedlaethol 1917;
  • Y Gadair Ddu: replica 3D maint llawn o’r gadair enillodd Hedd Wyn ym Mhenbedw

Meddai Ann McKechin, Swyddog Gweithredol ac Ymddiriedolwr Sefydliad ScottishPower:

“Rydym yn falch iawn o fod wedi gweithio mewn partneriaeth â Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn ystod y dair mlynedd ddiwethaf, ac ariannu'r prosiect cyffrous hwn sy'n coffáu canmlwyddiant marwolaeth trasig yr eicon Cymreig, Hedd Wyn, ym mrwydr Passchendaele. Bydd y lansiad yn Eisteddfod yr Urdd Penybont-ar-Ogwr yn cael ei ddilyn gan gyfres o weithdai yn ei fan geni, a phecynnau addysg ar gyfer pob ysgol uwchradd yng Nghymru fel bod modd i genhedlaeth iau werthfawrogi mawredd ei farddoniaeth.”

Gydol yr wythnos bydd Gwasanaeth Addysg Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn cynnal gweithagreddau ar y stondin ac yn dosbarthu adnoddau yn rhad ac am ddim ar Hedd Wyn a’r Rhyfel Byd Cyntaf.

Meddai Rhodri Morgan, Swyddog Addysg Llyfrgell Genedlaethol Cymru:

“Rydym yn edrych ymlaen at groesawu plant a’u teuluoedd i’n stondin i weld dwy eitem sy’n greiddiol i stori bwysig yn hanes modern Cymru. Mae hanes bywyd a marwolaeth Hedd Wyn yn un sydd wedi ysbrydoli awduron, beirdd a chynhyrchwyr ffilm, ac i nifer o Gymry mae’n symbol o genhedlaeth dalentog gafodd ei cholli yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Rydyn ni’n ddiolchgar iawn i Barc Cenedlaethol Eryri am y cyfle i arddangos y replica o’r Gadair ddu ar stondin y Llyfrgell.”

Mae Sefydliad ScottishPower wedi dyrannu nawdd i’r Llyfrgell Genedlaethol i gyflwyno cyfres o weithgareddau yn 2017 i goffáu canmlwyddiant marwolaeth Hedd Wyn, sy’n cynnwys noddi stondin Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn Eisteddfod yr Urdd 2017, ac adnoddau rhad ac am ddim i ysgolion fydd yn cael eu dosbarthu yn ystod yr wythnos.

Gwybodaeth Bellach

Elin-Hâf 01970 632471 neu post@llgc.org.uk

Nodiadau

Ffacsimili Yr Arwr
Crëwyd y ffacsimili o’r awdl gan dechnegwyr y Llyfrgell Genedlaethol i’w defnyddio mewn gweithdai a gynhelir gan y Gwasanaeth Addysg. Mae’n gopi o lawysgrif yn llaw’r bardd, Hedd Wyn , a enillodd iddo gadair Eisteddfod Genedlaethol Penbedw yn dilyn ei farwolaeth yn 1917. Mae’r llawysgrif yn cynnwys 25 o dudalennau ac arnynt ceir cywiriadau mewn pensil. Dyma oedd ei gopi personol, ac ar gefn y llawysgrif gwelir mai ‘Y Palm Bell’ oedd y ffugenw cyntaf a ddewisiodd. Mae'n debyg ei fod wedi newid ei ffugenw i ‘Fleur-de-lis’ ychydig cyn postio’r awdl o bentref Fléchin yng ngogledd Ffrainc ym mis Gorffennaf 1917.

Replica Y Gadair Ddu
Cafodd y gadair wreiddiol ei chynllunio a’i chreu gan y crefftwr a'r ffoadur rhyfel Eugeen Vanfleteren o Mechelen, Gwlad Belg. Mae'n cynnwys rhubanau Celtaidd sy'n plethu ar y cefn a dreigiau sy'n sefyll yn gadarn ar y breichiau.  Ar ôl yr Eisteddfod fe’i cludwyd ar drên ac ar geffyl a chart o Benbedw i gartref Hedd Wyn yn Yr Ysgwrn, Trawsfynydd. Daeth y Gadair yn symbol o’r holl gadeiriau gwag ar aelwydydd Cymru, ac o'r genhedlaeth o ddynion ifanc llawn addewid a gollwyd yn y Rhyfel Byd Cyntaf. Mae Llywodraeth Cymru wedi ariannu partneriaeth sy’n cynnwys Prifysgol Caerdydd, Amgueddfa Genedlaethol Cymru ac Awdurdod Parc Cenedlaethol Eryri, i ddefnyddio’r dechnoleg argraffu 3D ddiweddaraf i greu atgynhyrchiad maint llawn o’r Gadair Ddu.

ScottishPower Foundation
Mae’r Sefydliad yn darparu cefnogaeth ariannol i elusennau cofrestredig a sefydliadau di-elw at y dibenion canlynol:

  • hyrwyddo addysg;
  • hyrwyddo amddiffyn yr amgylchedd;
  • hyrwyddo’r celfyddydau, treftadaeth, diwylliant a gwyddoniaeth;
  • hyrwyddo lliniaru tlodi a chymorth i’r sawl sydd mewn angen am resymau anabledd neu anfanteision eraill;
  • hyrwyddo dinasyddiaeth a datblygu cymunedol.

Mae penderfyniadau am ddyrannu nawdd gan Sefydliad ScottishPower yn cael eu gwneud yn annibynnol o ScottishPower gan Fwrdd Ymddiriedolwyr sydd â diddordeb arbennig yn y meysydd uchod.