Ble mae dy wreiddiau, Lywydd y Sioe?

Y Llyfrgell Genedlaethol ar faes Sioe Llanelwedd

Llywydd y Sioe eleni yw John R. Davies o Ferthyr Cynog  – ac ef hefyd yw seren y Sioe ar Stondin y Llyfrgell Genedlaethol!

Am y tro cyntaf eleni, bydd stondin y Llyfrgell yn y Sioe yn canolbwyntio ar hanes teulu. Ac fel rhan o hyn, mae staff y Llyfrgell wedi bod yn tyrchu i achau teuluol a fferm Llywydd y Sioe, John R. Davies.

Darganfuwyd fod gan y Llywydd gysylltiadau â fferm Pentwyn, Merthyr Cynog, a bod hanes ei deulu a fu’n ffermio yno yn dyddio nôl i ganol y 19eg ganrif.

Ganwyd Thomas Williams (hen, hen, hen daid y Llywydd) tua 1792 ym Merthyr Cynog. Ni ddaethpwyd o hyd i gofnod priodas Thomas Williams yng nghofrestr priodasau Merthyr Cynog ond darganfuwyd cofnod ar gofrestr gostegion priodas ei fod am briodi Ann Williams o blwyf Trallong. Nid oedd Thomas yn medru ysgrifennu ei enw ond roedd wedi torri ei lofnod gyda marc.

Erbyn cyfrifiad 1851 roedd Thomas yn weddw ac yn byw yn Yskirfechan gyda 8 o’i blant ac yn ffermio 304 erw o dir a chyflogi 4 labrwr. Bu farw ar 13 Mai 1859 yn 67 mlwydd oed.

Bydd stondin y Llyfrgell hefyd yn canolbwyntio ar ffotograffau du a gwyn gan P. B. Abery, yn enwedig rhai o’r sir noddedig, Sir Faesyfed. Byddwn yn gofyn i ymwelwyr y stondin os oes ganddyn nhw ragor o wybodaeth am leoliad, cynnwys a dyddiad y ffotograffau er mwyn cryfhau ein casgliad.

Bydd gennym hefyd ardal ar gyfer plant, ble bydd cyfle iddynt gwblhau coeden deulu – felly, rhywbeth ar gyfer y teulu oll!

Meddai Beryl Evans, Rheolwr Gwasanaethau Ymchwil Llyfrgell Genedlaethol Cymru:

‘‘Pam na wnes i ddechrau ynghynt?’ Dyna gwestiwn llawer o haneswyr teulu wrth ddechrau ar y gamp o hel achau. Unwaith mae rhywun yn cael blas ar y dasg o lunio coeden deulu, gellir dweud ei fod yn gafael ynoch fel cyffur sy’n mynd i’r gwaed.’

‘Y Llyfrgell yw prif ganolfan hel achau Cymru gan ei bod yn gartref i gofnodion helaeth o bob rhan o’r wlad. Rydym yn gobeithio dangos i ymwelwyr Sioe Llanelwedd sut i fanteisio i’r eithaf ar gasgliadau a gwasanaethau’r Llyfrgell.’

Mae’r Llyfrgell Genedlaethol yn cynnig sesiynau gwybodaeth wythnosol, a thrwy’r sesiynau arbennig yma, mae modd dysgu am gasgliadau’r Llyfrgell a sut i wneud y gorau o’r adnoddau a’ch amser yn y Llyfrgell.

Sesiynau byr o tua 30 munud o hyd yw rhain yn seiliedig ar eich gofynion chi. Maent yn addas i unigolion neu i grŵp bychan o bobl (hyd at 3 person).


Dolenni:

Hanes Teulu yn LlGC

Y Sioe Frenhinol


Gwybodaeth Bellach:


Elin Hâf, Swyddfa’r Wasg 01970 632534 neu post@llgc.org.uk