Llyfrgell Glan-yr-afon

Mae modd gweld arddangosfeydd o rhai o gasgliadau’r Llyfrgell Genedlaethol mewn oriel yn Hwlffordd sydd yn rhan o bartneriaeth cyffrous rhwng y Llyfrgell a Chyngor Sir Penfro. Mae datblygiad Llyfrgell Glan-yr-afon hefyd yn cynnwys caffi, hwb cynghori, llyfrgell gyhoeddus a chanolfan gwybodaeth i dwristiaid. Byddwn yn cyflwyno rhaglen thematig o arddangosfeydd sy'n newid bob 6 mis, ac arddangosfa barhaol am hanes, diwylliant a chwedlau Sir Benfro yn yr oriel. 

Bydd arddangosfa thematig Trysorau, sy'n cynnwys nifer o eitemau mwyaf eiconig y Llyfrgell, yn rhedeg yn yr oriel rhwng 25.05.19 a 12.10.19.

Mae'r Llyfrgell Genedlaethol hefyd yn cyflwyno cyfres o ddigwyddiadau yn Llyfrgell Glan-yr-afon ochr yn ochr â'r arddangosfeydd, a rhaglen o weithgareddau addysg.

Trysorau

Dewch i ymweld â'r arddangosfa anhygoel hon yn rhad ac am ddim fel rhan o'ch hymweliad â Glan-yr-afon, canolfan ddiwylliannol arloesol newydd yng nghanol tref Hwlffordd..

Mae'n cynnwys llawer iawn o’r eitemau mwyaf eiconig yng nghasgliadau’r Llyfrgell Genedlaethol, ac yn cynnig cyfle i ymwelwyr weld eitemau sydd wedi siapio stori Cymru yn eu ffyrdd unigryw eu hunain, a magu gwell ddealltwriaeth o hanes a threftadaeth y genedl.

Fel rhan o'r arddangosfa bydd 4 eitem amhrisiadwy ac unigryw yn cael eu dangos un ar y tro am gyfnod o ryw 6 wythnos yr un, sef:

  • Llyfr Du Caerfyrddin - y llawysgrif Gymraeg gynharaf (13G);
  • Yny Lhyvyr Hwnn - yr unig gopi sy'n bodoli o'r llyfr Cymraeg cyntaf i gael ei gyhoeddi (1546);
  • Cyfreithiau Hywel Dda – Llawysgrif mewn Lladin, wedi ei haddurno, sy’n cynnwys fersiwn gynnar o gyfreithiau cynhenid Cymru (13G);
  • Llyfr Taliesin – llawysgrif o’r 14G sy’n cynnwys y cerddi Cymraeg cynharaf i oroesi o’r 6ed ganrif, a’r defnydd cynharaf ar glawr o’r geiriau Cymro (Kymro) a Cymry (Kymry) (14C).

Mae'r arddanfgosfa hefyd yn cynnwys degau o eitemau o bwys allai fod yn brif eitemau ynddyn nhw’u hunain mewn unrhyw arddangosfa am hanes a diwylliant Cymru, gan gynnwys yr eitemau pwysig canlynol o gasgliadau amrywiol y Llyfrgell Genedlaethol:

Sain: Eitemau pwysig o gasgliadau sain y Llyfrgell: Hen Wlad Fy Nhadau 1899 (Madge Breese), recordiad o Evan Roberts o 1905, recordiad o Maes B gan y grŵp roc Y Blew.

Ffilm: Eiconau o gasgliadau ffilm y Llyfrgell: ffilm o 1904 gan yr arloeswr ffilm William Haggar, y cartŵn enwog Jerry the Tyke o’r 1920au, The Life and Times of David Lloyd George.

Celf: Gweithiau celf pwysig ac amrywiol: Castell Dolbadarn gan JMW Turner, Castell Coch gan Ibbetson, Cara Wallia Derelicta gan David Jones, gwaith Claudia Williams, Valerie Ganz, Christopher Williams, Kyffin, Iwan Bala ac Augustus John.

Ffotograffau: Ffotograffau eiconig: Castell Margam, y ffotograff hynaf o Gymru ac un o'r delweddau pwysicaf yn hanes ffotograffiaeth, ffotograffau John Thomas, Philip Jones Griffiths, Geoff Charles ac un o ffotograffau theatrig Angus McBean.

Mapiau: Mapiau pwysig: Cambriae Typus gan Humphrey Llwyd, map gan John Ogilby, map Llarregub gan Dylan Thomas.

Archifau: awdl Yr Arwr yn llaw Hedd Wyn, dyddiadur rhyfel Edward Thomas, Hen Wlad fy Nhadau yn llaw James James ac Evan James, drafft o Hon yn llaw TH Parry-Williams.

Llyfrau: Beibl William Morgan 1588, Y Drych Cristionogawl, y ddau o gyfnod y Tuduriaid.