The Welsh Patagonian Gold Fields Syndicate, 1893-1894

Cyfeirnod: NLW MS 8783-8784C

Nodiadau, adroddiadau a chyfrifon ariannol W.J. Parry yn ystod ei ymweliad â Buenos Aires a Chubut ar ran Cyfarwyddwyr y 'Welsh Patagonian Gold Fields Syndicate Ltd', 1893-1894.

 

Yn ystod yr 1890au cynnar arweiniodd Edwin C. Roberts daith o’r Wladfa Gymreig tua’r Andes i chwilio am aur, ac wedi pum mis dychwelon nhw i Ddyffryn Camwy i rannu’r newyddion cyffrous eu bod wedi darganfod aur a’u bod yn bwriad sefydlu cwmni mwyngloddio aur. Sefydlwyd y ‘Welsh Patagonian Gold Fields Syndicate Ltd’ ar 11 Tachwedd 1892 gyda David Lloyd George yn un o’r cyfarwyddwyr, a llawer o Gymry blaenllaw yn gyfranddalwyr.

Roedd William John Parry (1842-1927) yn arweinydd undeb llafur, yn ddyn busnes ac yn gyfrifydd. Daeth yn gyfranddaliwr y ‘Welsh Patagonian Gold Fields Syndicate Ltd’ a theithiodd i Batagonia ar ran y cwmni ddwywaith, o Hydref 1893 hyd Chwefror 1894 ac o Fawrth i Medi 1894, i "ymdrechu i ddatrys anghydfodau penodol a sicrhau'r teitlau". Cadwodd ddyddiadur o'i deithiau yn cofnodi pwy y gwnaeth gyfarfod â nhw, yr hyn a glywodd ynghyd â phroblemau personol ac ariannol y cwmni. Mae dyddiadur arall yng ngwasanaeth Archifau Gwynedd (M/1311/18) sy'n cofnodi ei ymdrechion i achub eiddo'r cwmni.

Cynhaliwyd cyfarfod cyffredinol arbennig ar 23 Tachwedd 1894 lle penderfynwyd na allai'r cwmni barhau oherwydd ei ddyledion.

 

Llyfryddiaeth

  • J. Roose Williams, 'Quarryman's Champion: the Life and Activities of William John Parry of Coetmor', Transactions of the Caernarvonshire Historical Society (Cyfrol 23-27, 1962-1966)
  • J. Roose Williams, Quarryman's champion: the life and activities of William John Parry of Coetmor (Dinbych, 1978)