Albwm ffotograffau Mary Dillwyn

Cyfeirnod: Llyfr ffotograffau LlGC 3900

Mae'r albwm yn cynnwys 42 print halen ac 1 print gwynwy. Ceir llofnod MD ar 17 o'r printiau, ac o'r herwydd adnabyddir y gyfrol fel Albwm Mary Dillwyn. Mae'r ffotograffau ynddo yn dyddio o oddeutu 1853 ac mae prif bynciau'r albwm, sef astudiaethau blodau, adar, a phortreadau, yn adlewyrchu diddordebau'r teulu. Teulu diwylliannol oedd teulu Dillwyn Llewelyn, yn hoff iawn o wyddoniaeth yn ei holl agweddau, ac ar dudalennau'r albwm ceir cipolwg ar yr unigolion a oedd yn gysylltiedig â'r bywyd deallusol yn ne Cymru a thu hwnt ar y pryd. Yn ogystal, ceir nifer o luniau yn ymwneud â bywyd bob dydd ym Mhenlle'r-gaer, gan gynnwys dau lun o godi dyn eira.

Mae'r albwm yn fach o ran maint, 110 x 90 mm. Tociwyd pob ffotograff a'i osod yn ystyriol ar ddalen o bapur lliw. Ceir yr arysgrif Susan Franklen, Clemenstone y tu fewn i'r clawr. 'Roedd Susan Franklen yn nith i Mary Dillwyn ac yn gloff. Bu farw yn 1860 yn 25 oed ac mae'n debyg i'r albwm ddychwelyd i deulu Dillwyn Llewelyn ar ei marwolaeth.

O ran maint a chynnwys nid oes eitem debyg i waith Mary Dillwyn yn bodoli mewn unrhyw gasgliad cyhoeddus ac nid oes iddynt, ychwaith, y swyn diamheuol benywaidd sydd i'r albwm hwn. Mae'n hysbys bod Mary Dillwyn yn defnyddio camera llai nag un ei brawd. Mantais hyn oedd y gellid defnyddio cyflymder caead llai, ffactor a oedd, efallai, yn cyfrannu at agosatrwydd a chynhesrwydd ei phortreadau.