Recordiadau Sain a Ffilm

Dan y gyfraith, rhaid i gyhoeddwyr pob cyhoeddiad print yn y Deyrnas Unedig roi copi i’r Llyfrgell Brydeinig, ac i bum llyfrgell fawr arall sy’n gofyn amdano. Adnau cyfreithiol yw’r enw ar y drefn hon a bu’n rhan o gyfraith Lloegr er 1662.

O 6 Ebrill 2013, mae adneuo cyfreithiol hefyd yn cynnwys deunydd a gyhoeddir yn electronig, fel y gall y Llyfrgelloedd Adnau Cyfreithiol gynnal casgliad cenedlaethol o e-gylchgronau, e-lyfrau, newyddion, cylchgronau a mathau eraill o gynnwys a gyhoeddir yn ddigidol.

Mae Rheoliadau Llyfrgelloedd Adnau Cyfreithiol (Gweithiau Di-Brint) 2013 yn berthnasol i unrhyw gyhoeddiad digidol neu arall di-brint, ac eithrio:

  • Gwaith yn cynnwys data personol sydd ar gael i grwpiau cyfyngedig yn unig.
  • Gwaith sydd yn gyfan gwbl neu’n bennaf yn ffilm neu recordiad sain (neu’r ddau), lle mai digwydd bod yno yn unig y mae unrhyw ffurfiau cynnwys eraill.

Diffinnir recordiadau sain a ffilmiau gan Ddeddf Hawlfraint, Dyluniadau a Phatentau 1988: “recordiad o seiniau, y gellir atgynhyrchu’r seiniau ohono, neu recordiad o’r cyfan neu unrhyw ran o waith llenyddol, dramatig neu gerddorol y gellir cynhyrchu seiniau’n atgynhyrchu’r gwaith neu ran o’r gwaith ohono, beth bynnag fo’r cyfrwng y gwnaed y recordiad arno neu’r dull a ddefnyddiwyd i atgynhyrchu neu gynhyrchu’r seiniau” yw recordiad sain, a “recordiad ar unrhyw gyfrwng y gellir cynhyrchu delwedd symudol ohono drwy unrhyw fodd” yw ffilm.

Byddai tynnu’r elfennau clyweledol o waith sydd yn cynnwys dim ond neu’n bennaf ddeunydd ffilm neu sain wedi’i recordio (neu’r ddau) yn gadael fawr ddim cynnwys dealladwy ar ôl, os o gwbl. Felly, er enghraifft, nid yw Rheoliadau 2013 yn berthnasol i DVD o ffilm sinema, CD cerddoriaeth, rhaglenni teledu a radio wedi’u darlledu neu eu ffrydio, na chynnwys a gyhoeddwyd yn y Deyrnas Unedig ar safleoedd ar-lein fel LoveFilm, YouTube neu Spotify.

Serch hynny, y mae Rheoliadau 2013 yn berthnasol i waith sy’n cynnwys deunydd clyweledol fel nodwedd o fewn prif gorff y gwaith yn hytrach nag fel ei brif bwrpas. Gallai tynnu’r elfennau clyweledol allan o waith o’r fath yn wir wanhau cynnwys y gwaith neu brofiad y defnyddiwr ohono, ond ni fyddai’n diddymu ei werth yn gyfan gwbl. Felly, er enghraifft, mae’r Rheoliadau yn berthnasol i’r rhan fwyaf o wefannau sy’n cynnwys clipiau sain neu fideo (fel gwefan y BBC) am eu bod hefyd yn cynnwys deunydd seiliedig ar destun neu lun. Byddai’r Rheoliadau’n berthnasol hefyd i unrhyw e-lyfr, e-gylchgrawn neu e-gyfnodolyn sy’n cynnwys ffeiliau sain neu luniau symudol wedi’u mewnblannu i’r graddau bod y ffeiliau a fewnblannwyd wedi’u cyhoeddi dan reolaeth y cyhoeddwr.