Deall Graddfeydd Mapiau

Mae graddfa map yn dangos beth yw’r berthynas rhwng pellter ar fap a’r pellter cyfatebol ar y ddaear. Caiff pob map ei leihau o’i faint iawn, ac mae’r rhan fwyaf o fapiau printiedig yn cael eu darlunio i raddfa sengl gyson.

Gall graddfa gael ei disgrifio mewn sawl ffordd wahanol:

1.      Graffigol fel llinell rhywle ar y map (fel arfer ymyl y dudalen), wedi ei nodi gyda phellteroedd, megis milltiroedd neu gilomedrau.

2.      Ar lafar, fel datganiad, megis ‘1 fodfedd i 1 filltir’ neu ‘2 gentimedr = 1 cilomedr’. Tueddir i ddefnyddio modfeddi ar fapiau hŷn a chentimedrau ar fapiau mwy newydd, er bod rhai yn dal i ddefnyddio modfeddi.

3.      Fel cymhareb neu ffracsiwn cynrychiadol (RF) megis 1:50,000 neu 1:250,000

Mae’r canlynol yn ddetholiad o ddatganiadau llafar a ffracsiynau am raddfeydd mapiau cyffredin:

Graddfa Lafar Ffracsiwn
50 modfedd i 1 filltir 1:1,250
25 modfedd i 1 filltir 1:2,500
10 cm = 1 km 1:10,000
6 modfedd i 1 filltir 1:10,560
2½ modfedd i 1 filltir 1:25,000
2 cm = 1 km 1:50,000
1 fodfedd i 1 filltir 1:63,360
1 cm = 1 km 1:100,000
½ modfedd i 1 filltir 1:126,720
2 cm = 5 km 1:250,000
¼ modfedd i 1 filltir 1:253,440
1 cm = 5 km 1:500,000
1 fodfedd i 10 milltir 1:633,600
1 cm = 10 km 1:1,000,000

Yn aml cyfeirir at fapiau fel rhai ar raddfa fawr neu ar raddfa fach, a’r mwyaf yw’r rhif wedi’r colon yn y ffracsiwn cynrychiadol (RF) y lleiaf yw graddfa’r map. Mae beth sy’n cyfrif fel map ar raddfa fawr neu fap ar raddfa fach yn amrywio; mae’r Llyfrgell yn defnyddio’r diffiniadau canlynol:

  • Graddfa Fawr: mwy na 1:25,000
  • Graddfa Ganolig: 1:25,000 – 1:250,000
  • Graddfa Fach: llai na 1:250,000

Bydd eitemau ar raddfa mwy na 1:100 yn aml yn cael eu trin fel dyluniadau pensaernïol neu gynlluniau peirianneg yn hytrach na mapiau.