Mapiau ac Atlasau Hynafiaethol Printiedig

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol gasgliad mawr o fapiau printiedig cynnar (mae’r Llyfrgell yn diffinio’r rhain fel unrhyw waith a gyhoeddwyd cyn 1800) o Gymru a hefyd o rannau eraill o’r Byd.

Mae polisi casglu’r Llyfrgell wedi ei anelu’n bennaf at sicrhau mapiau hynafiaethol o Gymru, neu gan gartograffwyr Cymreig; fodd bynnag, mae llawer iawn o ddeunyddiau hynafiaethol eraill wedi eu casglu dros y blynyddoedd.

Yn ogystal â mapiau a gyhoeddwyd ar 1 ddalen mae gan y Llyfrgell hefyd fapiau a oedd wedi eu rhwymo mewn atlasau yn wreiddiol, ond a ddad-rwymwyd rhywbryd cyn iddynt gyrraedd y Llyfrgell.

Mae’r eitemau yma yng nghatalog arlein y Llyfrgell a gellir ymgynghori â hwy yn Ystafell Ddarllen y De.

Mae yna hefyd dros 200 o atlasau hynafiaethol yn y Llyfrgell. Ceir 3 prif gasgliad:

  • Mae casgliad Ffolio LlGC yn cynnwys eitemau a ddaeth i’r Llyfrgell o amrywiol ffynonellau
  • Cafodd casgliad Mervyn Pritchard ei brynu o ystâd casglwr o Lundain o dras Gymreig yn 1940
  • Atlasau hynafiaethol llai

Mae’r holl gyfrolau wedi eu catalogio ac mae mapiau llawer ohonynt hefyd wedi cael eu catalogio’n unigol. Gallwch chwilio'r casgliad hwn drwy ein catalog arlein.

Am resymau diogelwch a chadwedigaeth mae yna drefniadau arbennig yn eu lle ar gyfer edrych ar atlasau sy’n dyddio cyn 1800. Mae’n bosib y bydd darllenwyr yn derbyn argraffiad facsimile o’r gwaith, os oes un ar gael.

Mapiau hynafiaethol printiedig o Gymru

Mae’r cysylltiadau canlynol yn darparu gwybodaeth mwy manwl am fapiau hynafiaethol printiedig o Gymru.

Llyfryddiaeth

  • D Huw Owen, Early printed maps of Wales (Aberystwyth, 1996)
  • Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Early printed county maps of Wales: a carto-bibliography and catalogue of the exhibition (Aberystwyth, 1980)
  • Rodney Shirley, Early printed maps of the British Isles 1477-1650
  • Argraffiad diwygiedig. (East Grinstead, 1991)
  • Rodney Shirley, Printed maps of the British Isles 1650-1750 (Tring, 1988)
  • R A Skelton, County atlases of the British Isles 1579-1703 (Llundain, 1970)
  • Donald Hodson, County atlases of the British Isles published after 1703. 3 cyfrol. (Tewin a Llundain, 1984-97)
  • P. van der Krogt, Koeman's atlantes Neerlandici. 8 vols. ('T Goy-Houten, 1997-)
  • Mireille Pastoureau, Les atlas Français XVIe - XVIIe soecles (Paris, 1984)