Mapiau ac Atlasau Hynafiaethol Printiedig

Mae gan y Llyfrgell Genedlaethol gasgliad mawr o fapiau printiedig cynnar (mae’r Llyfrgell yn diffinio’r rhain fel unrhyw waith a gyhoeddwyd cyn 1800) o Gymru a hefyd o rannau eraill o’r Byd.

Mae polisi casglu’r Llyfrgell wedi ei anelu’n bennaf at sicrhau mapiau hynafiaethol o Gymru, neu gan gartograffwyr Cymreig; fodd bynnag, mae llawer iawn o ddeunyddiau hynafiaethol eraill wedi eu casglu dros y blynyddoedd.

Yn ogystal â mapiau a gyhoeddwyd ar 1 ddalen mae gan y Llyfrgell hefyd fapiau a oedd wedi eu rhwymo mewn atlasau yn wreiddiol, ond a ddad-rwymwyd rhywbryd cyn iddynt gyrraedd y Llyfrgell.

Mae’r eitemau yma yng nghatalog arlein y Llyfrgell a gellir ymgynghori â hwy yn yr Ystafell Ddarllen.

Mae yna hefyd dros 200 o atlasau hynafiaethol yn y Llyfrgell. Ceir 3 prif gasgliad:

  • Maecasgliad Ffolio LlGC yn cynnwys eitemau a ddaeth i’r Llyfrgell o amrywiol ffynonellau
  • Cafodd casgliad Mervyn Pritchardei brynu o ystâd casglwr o Lundain o dras Gymreig yn 1940
  • Atlasau hynafiaethol llai

Mae’r holl gyfrolau wedi eu catalogio ac mae mapiau llawer ohonynt hefyd wedi cael eu catalogio’n unigol. Gallwch chwilio'r casgliad hwn drwy ein Catalog.

Am resymau diogelwch a chadwedigaeth mae yna drefniadau arbennig yn eu lle ar gyfer edrych ar atlasau sy’n dyddio cyn 1800. Mae’n bosib y bydd darllenwyr yn derbyn argraffiad facsimile o’r gwaith, os oes un ar gael.

Mapiau hynafiaethol printiedig o Gymru

Mae’r cysylltiadau canlynol yn darparu gwybodaeth mwy manwl am fapiau hynafiaethol printiedig o Gymru.

Llyfryddiaeth

  • D Huw Owen, Early printed maps of Wales (Aberystwyth, 1996)
  • Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Early printed county maps of Wales: a carto-bibliography and catalogue of the exhibition(Aberystwyth, 1980)
  • Rodney Shirley, Early printed maps of the British Isles 1477-1650
  • Argraffiad diwygiedig. (East Grinstead, 1991)
  • Rodney Shirley, Printed maps of the British Isles 1650-1750 (Tring, 1988)
  • R A Skelton, County atlases of the British Isles 1579-1703 (Llundain, 1970)
  • Donald Hodson, County atlases of the British Isles published after 1703. 3 cyfrol. (Tewin a Llundain, 1984-97)
  • P. van der Krogt, Koeman's atlantes Neerlandici. 8 vols. ('T Goy-Houten, 1997-)
  • Mireille Pastoureau, Les atlas Français XVIe - XVIIe soecles (Paris, 1984)