Llywodraethiant Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Siartr Llyfrgell Genedlaethol Cymru

Sefydlwyd Llyfrgell Genedlaethol Cymru drwy Siartr Frenhinol ar 19eg Mawrth 1907. Rhoddwyd Siartrau Atodol i'r Llyfrgell ym 1911 ac ym 1978, Siartrau a ddiwygiai'r cyfansoddiad ryw ychydig. Ar 19eg Gorffennaf 2006 rhoddwyd Siartr Atodol newydd gan Ei Mawrhydi y Frenhines. Mae Siartr Atodol 2006 wedi diddymu Siartr Atodol 1978 ac wedi newid cyfansoddiad a llywodraeth y Llyfrgell yn sylweddol. Lle gynt yr oedd gan y Llyfrgell Lys a Chyngor i lywodraethu drosti, mae ganddi yn awr Fwrdd o Ymddiriedolwyr.

Statws cyfreithiol

Mae Llyfrgell Genedlaethol Cymru yn gorff a ymgorfforwyd gan Siartr Frenhinol, ac mae hefyd yn elusen (rhif cofrestredig: 525775) ac yn Gorff a noddir gan Lywodraeth Cymru (CNLC).

Ariannu'r Llyfrgell

Derbyn y Llyfrgell yn flynyddol grant cymorth gan Lywodraeth Cymru. Yr arian hwn yw prif ffynhonell incwm y Llyfrgell.

Bwrdd yr Ymddiriedolwyr

Ers hanner olaf 2006 (ac yn sgil derbyn Siartr Atodol newydd gan y Frenhines) mae gan y Llyfrgell Fwrdd o Ymddiriedolwyr a elwir rhagllaw 'y Bwrdd'. Mae gan y Bwrdd 15 o aelodau. Penodir 8 o'r aelodau gan Lywodraeth Cymru a 7 gan y Llyfrgell Genedlaethol.

Mae gan y Llyfrgell ei swyddogion ei hun a rhydd y Siartr yr hawl i'r Bwrdd i ddirprwyo unrhyw un o'i swyddogaethau iddynt hwy, ac eithrio'r gallu i wneud rheoliadau a phenodi a diswyddo'r Prif Weithredwr a Llyfrgellydd (mae'r Prif Weithredwr a Llyfrgellydd yn gyflogedig ac ef/hi yw Swyddog Cyfrifyddu'r Llyfrgell).

Penodir yr Ymddiriedolwyr, gan gynnwys tri Swyddog y Bwrdd, yn unol â Statudau Diwygiedig 2013. Y tri swyddog yw'r Llywydd, yr Is-lywydd, a'r Trysorydd. Rheolir a rheoleiddir busnes y Llyfrgell hefyd yn unol â Statudau Diwygiedig 2013 a'r Rheoliadau a drefnir gan y Bwrdd.

Aelodau'r Bwrdd

Penodir yr Ymddiriedolwyr, gan gynnwys y tri Swyddog (sef y Llywydd, yr Is-lywydd, a'r Trysorydd), yn unol â Statudau Diwygiedig 2013.

Yr aelodau presennol yw:

  • Rhodri Glyn Thomas (Llywydd; penodiad Llywodraeth Cymru)
  • Lee Yale-Helms (Trysorydd)
  • Susan J Davies (penodiad Llywodraeth Cymru)
  • Yr Arglwydd Aberdare (penodiad Llywodraeth Cymru)
  • David Hugh Thomas
  • Philip Cooper (penodiad Llywodraeth Cymru)
  • Elizabeth Siberry (penodiad Llywodraeth Cymru)
  • Dyfrig Jones
  • Iwan Davies
  • Richard Houdmont
  • Gwilym Dyfri Jones
  • Steve Williams (penodiad Llywodraeth Cymru)
  • Eleri Twynog Davies

Cyfarfodydd y Bwrdd

Ceir amlinelliad o bapurau cyfarfodydd y bwrdd yma.

Isod gwelir agendâu a chofnodion cyfarfodydd y Bwrdd yn ôl blwyddyn. Mae'r Bwrdd yn cyfarfod yn y Llyfrgell Genedlaethol fel arfer.  Gweler isod hefyd ddyddiadau cyfarfodydd 2018.