Cymeriadau Kerry

John Wilkes Poundley

John Wilkes Poundley (1873-1932) oedd un o’r rhai olaf yn llinach hen deuluoedd Sir Fynwy. Yn ôl traddodiad teuluol daeth y teulu gyda’r Arglwydd Clive pan symudodd i Gastell Powis yn gynnar yn y 19eg ganrif. Roedd ei daid, a oedd hefyd yn dwyn yr enw John Wilkes Poundley (1807-1872), yn  Syrfëwr y Sir.

Derbyniodd J W Poundley hyfforddiant fel cyfreithiwr. Gweithiodd yn Wigan cyn sefydlu ei bractis ei hun yn Bishops Castle. Rhoddodd y gorau i hwn yn ddiweddarach er mwyn cynorthwyo ei dad, John Edward Poundley (1839-1916), a oedd yn asiant tir ar gyfer nifer o ystadau lleol gan gynnwys Kerry a Dolfor. Ag yntau’n rhy hen i ymrestru, treuliodd y Rhyfel Byd Cyntaf yn trefnu cyflenwadau o brennau ar gyfer yr Army Ordnance Cor

Fodd bynnag, ei brif ddiddordeb oedd byw bywyd y sgweier gwlad yn hytrach na gwaith swyddfa. Roedd ei ddiddordebau yn cylchdroi o amgylch bywyd cefn gwlad, yn arbennig pysgota a saethu. Ystyrid ef yn bysgotwr cyfrwys ac yn saethwr heb ei ail. Yn dilyn marwolaeth ei dad rhoddodd y gorau i’w weithgareddau proffesiynol. Yn fuan daeth Poundley yn asgwrn cefn cymdeithas Kerry - roedd yn gadeirydd cyngor y Plwyf ac yn Gynghorydd Sir am sawl blwyddyn.

J W Poundley a’i ffrindiau

Cofir J W Poundley am ei ffotograffiaeth, er na ŵyr neb yn iawn beth a’i denodd at dynnu lluniau. Mae’n bosib i’w ddiddordeb gael ei gynnau oherwydd ei ymwneud â J B Willams o Dolforgan, a oedd hefyd yn ffotograffydd amatur brwd. Roedd Poundley hefyd yn ymhyfrydu yng nghwmni nifer o “gymeriadau” a oedd yn byw yn ardal Kerry.

Yn ogystal â bod yn gyfarwydd â nifer o gymeriadau lleol, roedd hefyd yn ymwneud llawer â trampiau a photswyr a oedd yn digwydd bod yn y gymdogaeth. Ymysg y grŵp rhyfedd hwn o unigolion y cafodd ysbrydoliaeth ar gyfer ei weithiau mwyaf diddorol. Ymhyfrydai yn eu cwmni a byddai’n gwrando’n amyneddgar arnynt yn adrodd am eu hynt a’u helynt. Yn aml o ganlyniad i’w natur hynaws byddai ei dŷ yn dod dan warchae gyda’r cyfeillion hyn.

Cyfres ‘Cymeriadau Kerry’

Mae’r gyfres hon, sy’n adnabyddus fel ‘Cymeriadau Kerry’, wedi ei dylanwadu’n drwm gan y mudiad pictorialaidd. Roedd y pictorialwyr yn rhoi pwyslais ar ffotograffiaeth fel dull o greu delweddau gyda nodweddion artistig pur iddynt yn hytrach na fel bod o ddiddordeb dogfennol neu gymdeithasol. O’r ffotograffau hyn gallwn weld pa mor llwyddiannus roedd

J W Poundley yn yr hyn a gyflawnodd yn artistig.

Mae ei ffotograffau eraill, dros 160 mewn nifer, o dirluniau o amgylch ei annwyl Kerry. Maent yn cynnwys golygfeydd o’r rheilffordd leol, Castell Powis a thirnodau lleol eraill.

Dioddefodd J W Poundley bwl dychrynllyd o froncitis yn 1929 a dywedir na chafodd adferiad llwyr. Bu farw ar Fehefin 30ain 1932 tra’n ymweld â pherthnasau.

Oedd y dudalen yn ddefnyddiol?